Co to jest zachowek? Komu się należy?

Prawo do zachowku wynika z samej więzi rodzinnej łączącej osobę uprawnioną do zachowku ze spadkodawcą. Uprawnienie to jest zatem niezależne od woli osoby zmarłej, co więcej może być nawet z nią sprzeczne. Wyjaśnimy na czym dokładnie polega prawo do zachowku i komu ono przysługuje? Sprawy spadkowe są trudnym tematem dla rodziny i bliskich zmarłego. Podział majątku wynikający z testamentu spadkodawcy jest wiążący, ale prawo zabezpiecza także jego najbliższą rodzinę przed całkowitym pozbawieniem praw do majątku proponując zachowek.

Sprawdzamy komu i w jakiej wysokości uprawnienie to przysługuje?

Czym jest zachowek?

Polskie prawo spadkowe przyznaje pierwszeństwo dziedziczeniu testamentowemu. Oznacza to, że jeśli spadkodawca pozostawił po sobie testament, to jego wola wyrażona w tego rodzaju akcie notarialnym jest wiążąca. Zachowek jest instytucją przewidzianą na wypadek, gdyby spadkodawca przekazał cały swój majątek obcym osobom, pomijając przy tym swoją najbliższą rodzinę. Instytucja ta ma za zadanie chronić interesy osób najbliższych spadkodawcy.

Ponadto zachowek może należeć się także przy dziedziczeniu ustawowym. Dojdzie do tego w sytuacji, w której udział spadkowy spadkobiercy ustawowego był niższy niż należny mu zachowek. Roszczenie o zachowek jest zawsze roszczeniem o świadczenie pieniężne i może być wypłacony jedynie w tej formie.

Komu należy się zachowek?

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego, prawo do zachowku przysługuje:

  • zstępnym – są to osoby spokrewnione w linii prostej z osobą zmarłą. Nie ma znaczenia czy są to zstępni naturalni, czy przysposobieni.
  • małżonkowi, który w chwili śmierci pozostawał ze spadkodawcą w ważnym związku małżeńskim. 
  • rodzicom, ale tylko w sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych.

Komu nie przysługuje prawo do zachowku?

Roszczenie o zachowek nie przysługuje:

  1. wydziedziczonym w testamencie, 
  2. uznanym orzeczeniem sądu za niegodnych dziedziczenia, 
  3. osobom, które odrzuciły spadek, 
  4. osobom, które zawarły ze spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia, 
  5. małżonkowi, przeciwko któremu spadkodawca przed śmiercią wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione, 
  6. małżonkowi pozostającemu ze spadkodawcą w separacji.

W powyższych przypadkach, roszczenie o zachowek przechodzi natomiast na zstępnych:

  1. osoby uznanej za niegodną dziedziczenia, 
  2. osoby, która odrzuciła spadek, 
  3. osoby wydziedziczonej, 
  4. osoby, która zrzekła się dziedziczenia, jeśli w umowie ze spadkodawcą wskazano, że zrzeczenie się nie obejmuje zstępnych.

Kto musi zapłacić zachowek?

W pierwszej kolejności do zapłaty zachowku, proporcjonalnie do wysokości udziału w spadku, zobligowani są spadkobiercy. Jeśli spadkobiercy nie są w stanie z różnych przyczyn zapłacić zachowku w drugiej kolejności za zapłatę zachowku odpowiadają solidarnie zapisobiercy windykacyjni.

Zapisobiercy to osoby na rzecz, których spadkodawca dokonał zapisu windykacyjnego. W dalszej kolejności za zapłatę zachowku odpowiadają obdarowani. Obdarowani, czyli osoby na rzecz, których spadkodawca dokonał darowizny. Warunkiem jest jednak, aby darowizna ta była zaliczona do spadku.

Warto wiedzieć, że do spadku nie dolicza się drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych oraz darowizn dokonanych przed więcej niż 10 laty od otwarcia spadku na rzecz osób niebędących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku. Obdarowani z tytułu darowizny odpowiadają za zachowek tylko w granicach przysporzenia będącego skutkiem darowizny.

W jakiej wysokości przysługuje zachowek?

Ustalenie wysokości zachowku wymaga:

  1. Określenia należnego ułamka wartości udziału spadkowego dla osoby uprawnionej – osoby uprawnione do zachowku mają prawo do otrzymania 1/2 wartości udziału spadkowego, który przypadałby im przy dziedziczeniu ustawowym. Wyjątek od tej zasady stanowią małoletni oraz osoby trwale niezdolne do pracy. Osobom tym należy się zachowek w wysokości 2/3 wartości ich udziału spadkowego.
  2. Obliczenia tzw. substratu zachowku, który jest równy czystej wartości spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu. Ustaleniem czystej wartości spadku zajmują się biegli. 
  3. Ustalenia konkretnej wartości kwoty zachowku dla danej osoby biorąc pod uwagę przepisy spadkowe Kodeksu cywilnego oraz wyliczony substrat zachowku.

Warto wiedzieć, że wysokość zachowku ustala się na podstawie wartości majątku z dnia orzekania, a nie dnia nabycia spadku. Jeżeli zyskał on na wartości, zachowek będzie wyższy.

Do wyliczenia wartości zachowku brani są pod uwagę wszyscy ustawowi spadkobiercy – nawet ci, którzy zrzekli się spadku i zostali wydziedziczeni.

Jak dochodzić roszczenia o zachowek?

Pokrzywdzony spadkobierca dysponuje roszczeniem o zapłatę zachowku od osoby, powołanej do spadku w testamencie lub która otrzymała od spadkodawcy darowiznę.

Jeśli zobowiązany do zapłacenia zachowku – pomimo skierowania do niego wezwania do zapłaty – nie wykaże chęci aby sprawę załatwić ugodowo, niezbędne będzie skierowanie sprawy na drogę sądową.

Kiedy przedawnia się zachowek?

Roszczenie o zachowek jest roszczeniem majątkowym a zatem podlega przedawnieniu. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu.

W sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od otwarcia spadku.

Często zadawane pytania & odpowiedzi

To nie Lendo Polska ustala wysokość oprocentowania tylko banki i instytucje pożyczkowe, z którymi Lendo Polska współpracuje.

Każdy bank oraz instytucja pożyczkowa rozpatruje Twój wniosek indywidualnie i zaproponuje Ci wysokość oprocentowania, opartą na analizie Twojej historii kredytowej, a także na wewnętrznych ocenach ryzyka związanego z Twoją zdolnością spłaty i ryzyka kredytowego ponoszonego przez banki i instytucje pożyczkowe.

Wysokość odsetek jest różna w zależności od banku i instytucji finansowej oraz tego, kto występuje o pożyczkę. Dlatego trzeba koniecznie sprawdzić ofertę możliwie największej liczby banków i pożyczkodawców, żeby znaleźć ofertę właśnie dla siebie.

WAŻNE: Żeby się dowiedzieć jakie oprocentowanie mogą Ci zaproponować banki i instytucje kredytowe musisz wysłać wniosek o pożyczkę.

W Lendo Polska możesz wystąpić o pożyczkę w wysokości od 1000 do 60 000 PLN.

Partnerzy współpracujący z Lendo Polska przeanalizują Twój wniosek, żeby zorientować się w Twojej sytuacji finansowej i ocenić Twoją przyszłą zdolność do spłaty pożyczki. Na tej podstawie określą, ile możesz pożyczyć i na jakich warunkach.

Zazwyczaj można obniżyć koszty pożyczki i kredytu stosując konsolidację wielu pożyczek w jedną.

Korzystając z pośrednictwa Lendo Polska możesz wystąpić z wnioskiem o pożyczkę w takiej wysokości, żeby pokryła obecne pożyczki i kredyty. Jeżeli partnerzy współpracujący z Lendo Polska zaoferują Ci pożyczkę w takiej wysokości, będziesz mógł samodzielnie spłacić stare pożyczki i kredyty.

W zależności od banków czy instytucji pożyczkowych czas oczekiwania na pieniądze może być różny.

Mniejsze kwoty są zazwyczaj dostępne szybciej.

Niektórzy z naszych partnerów oferują pożyczki osobom bez wiarygodności kredytowej, ale to oni przeprowadzają indywidualną ocenę każdego przypadku Klienta i Lendo Polska nie ma na to żadnego wpływu.

Możesz spłacić pożyczkę w dowolnym terminie.

Aby uzyskać dodatkowe informacje o procesie spłaty i ewentualnych kosztach skontaktuj się bezpośrednio z pożyczkodawcą.

Możesz sam wybrać okres spłaty, od 3 miesięcy do 7 lat

  • Wybierz interesującą Cię kwotę oraz okres spłaty kredytu
  • Wypełnij kolejne pola wnioski
  • Po wysłaniu wniosku, zostaniesz poproszony o wpisanie na stronie otrzymanego kodu z sms
  • Po weryfikacji Twoich danych, nasi partnerzy złożą Tobie realną ofertę pożyczki/kredytu (pierwsze oferty są widoczne w ciągu kilku minut) maksymalnie do 24h
  • Spośród wszystkich ofert wybierz najlepszą, wedle własnych preferencji
  • Zostaniesz przekierowany na stronę pożyczkodawcy/kredytodawcy aby potwierdzić podane dane, zapoznać się z umową oraz sfinalizować wypłatę środków

Nasi partnerzy posiadają różne kryteria do przyznania pożyczki, natomiast głównymi warunkami są:

  • obywatelstwo polskie
  • ważny dowód osobisty
  • stały dochód
  • wiek od 18 do 80 lat
  • własny rachunek bankowy w banku zarejestrowanym na terenie polski
  • odpowiednia zdolność kredytowa
  • brak negatywnych wpisów w bazach BIK

Wystarczy, że wypełnisz wniosek a twój profil zostanie utworzony automatycznie. Będziesz mógł/mogła zalogować się do niego w dowolnym momencie poprzez kliknięcie przycisku "zaloguj się" na stronie głównej.